Υπάρχουν υλικά που εμφανίζονται για λίγο στη μόδα και μετά εξαφανίζονται. Και υπάρχουν άλλα που, όσο κι αν αλλάζουν οι εποχές, συνεχίζουν να βρίσκουν τη θέση τους στην καθημερινότητά μας. Το δέρμα ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Σήμερα μπορεί να το επιλέγουμε για μία δερμάτινη τσάντα, ένα ζευγάρι σανδάλια, μία ζώνη ή ένα πορτοφόλι, όμως η σχέση του ανθρώπου με το δέρμα ξεκίνησε πολύ πριν αυτά τα αντικείμενα αποκτήσουν τη μορφή που γνωρίζουμε σήμερα. Η ιστορία του δέρματος δεν είναι μόνο η ιστορία ενός υλικού. Είναι, με έναν τρόπο, η ιστορία αντικειμένων που άλλαξαν μαζί με τις ανάγκες, τις συνήθειες και τελικά το προσωπικό στυλ των ανθρώπων.
Πριν γίνει μόδα, ήταν ανάγκη
Το δέρμα χρησιμοποιήθηκε από πολύ παλιά επειδή ήταν ένα ανθεκτικό και χρήσιμο υλικό, κατάλληλο για αντικείμενα που έπρεπε να αντέξουν την καθημερινή χρήση. Αρχαιολογικά ευρήματα δείχνουν ότι χρησιμοποιούνταν για διαφορετικά αντικείμενα, ανάμεσα τους σανδάλια, ζώνες, τσάντες και θήκες μεταφοράς.
Στην αρχή, η επιλογή του, δεν είχε σχέση με τη μόδα όπως την αντιλαμβανόμαστε σήμερα. Το σημαντικό ήταν η προστασία, η αντοχή και η δυνατότητα να δημιουργηθούν αντικείμενα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ξανά και ξανά. Και αυτό είναι ένα ενδιαφέρον σημείο: πολλά από τα αντικείμενα που χρησιμοποιούμε σήμερα ξεκίνησαν από μία πολύ απλή ανάγκη.
Να προστατεύσεις τα πόδια σου.
Να μεταφέρεις όσα χρειάζεσαι.
Να έχεις μαζί σου μικρά αντικείμενα.
Να στερεώσεις ή να οργανώσεις κάτι στην καθημερινότητά σου.
Με τον χρόνο όμως, αυτά τα αντικείμενα άρχισαν να αλλάζουν.
Όταν το χρήσιμο άρχισε να αποκτά και χαρακτήρα
Με το πέρασμα του χρόνου, τα δερμάτινα αντικείμενα άρχισαν να αποκτούν περισσότερες μορφές και διαφορετικές χρήσεις. Το σχέδιο και οι λεπτομέρειες άρχισαν να έχουν τη δική τους σημασία.
Ένα αντικείμενο μπορούσε πλέον να είναι πρακτικό και ταυτόχρονα να αντικατοπτρίζει την εποχή, τον τόπο ή ακόμη και τον άνθρωπο που το χρησιμοποιούσε.
Αυτό είναι κάτι που βλέπουμε πολύ έντονα στην εξέλιξη των τσαντών. Από απλές θήκες για τη μεταφορά αντικειμένων, δημιουργήθηκαν διαφορετικά μεγέθη και σχέδια, προσαρμοσμένα στις ανάγκες κάθε εποχής. Με τον χρόνο, η τσάντα απέκτησε και ένα ακόμη ρόλο: έγινε προσωπικό αξεσουάρ.
Και αυτή η εξέλιξη συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Μία τσάντα για τη δουλειά, μία μικρή τσάντα για μία έξοδο ή ένα μεγαλύτερο δερμάτινο σακ βουαγιάζ έχουν διαφορετική χρήση, παρότι όλα ξεκινούν από την ίδια βασική ανάγκη: να μεταφέρουμε όσα χρειαζόμαστε.
Τα δερμάτινα σανδάλια έχουν τη δική τους ιστορία
Αν υπάρχει ένα δερμάτινο αξεσουάρ που συνδέεται έντονα με την ιστορία και την καθημερινότητα της Μεσογείου, αυτό είναι το σανδάλι. Στην αρχαία Ελλάδα αποτελούσαν ένα από τα πιο συνηθισμένα είδη υποδημάτων. Υπήρχαν διαφορετικοί τύποι και σχέδια, ενώ δερμάτινα λουριά συγκρατούσαν τη σόλα στο πόδι. Τα σανδάλια δεν ήταν όλα ίδια• διέφεραν ανάλογα τη χρήση και την εποχή.
Και εδώ υπάρχει μια ενδιαφέρουσα σύνδεση με το σήμερα.
Όπως και τότε, έτσι και τώρα, ένα σανδάλι μπορεί να σχεδιάζεται με διαφορετικό τρόπο ανάλογα με το πώς πρόκειται να χρησιμοποιηθεί. Άλλο επιλέγουμε για μία ολόκληρη μέρα περπατήματος, άλλο για τις διακοπές και άλλο για μία πιο ιδιαίτερη έξοδο.
Τα σχέδια έχουν εξελιχθεί, οι τάσεις έχουν αλλάξει, όμως η βασική ιδέα ενός δερμάτινου σανδαλιού παραμένει γνώριμη εδώ και αιώνες.
Η τσάντα: από μια απλή θήκη μεταφοράς σε προσωπικό αξεσουάρ
Η ιστορία της τσάντας είναι ίσως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο ένα πρακτικό αντικείμενο έγινε κομμάτι της μόδας. Οι πρώτες τσάντες ήταν θήκες, που τις έδεναν στη ζώνη τους και είχαν κυρίως έναν σκοπό: να βοηθούν στη μεταφορά αντικειμένων. Με την πάροδο του χρόνου όμως, το σχήμα, το μέγεθος και ο τρόπος μεταφοράς τους άρχισαν να αλλάζουν.
Σήμερα έχουμε αμέτρητες επιλογές. Τσάντες ώμου, χιαστί, πλάτης, μικρά τσαντάκια, επαγγελματικές τσάντες και μεγαλύτερες τσάντες για ταξίδια.
Δεν επιλέγουμε πλέον μια τσάντα μόνο επειδή χρειαζόμαστε κάπου να βάλουμε τα πράγματα μας. Την επιλέγουμε ανάλογα με την καθημερινότητά μας και τον τρόπο που θέλουμε να τη χρησιμοποιούμε.
Και το δέρμα εξακολουθεί να έχει τη θέση του σε όλες αυτές τις διαφορετικές μορφές.
Ζώνες, πορτοφόλια και τα μικρά δερμάτινα αντικείμενα
Η παρουσία του δέρματος στη ζωή μας δεν περιορίζεται στις μεγάλες τσάντες και στα υποδήματα.
Μία ζώνη ξεκίνησε ως ένα πρακτικό αντικείμενο που βοηθούσε να στερεώνονται τα ρούχα και να μεταφέρονται μικρές θήκες. Ένα μικρό δερμάτινο αντικείμενο μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη μεταφορά χρημάτων ή άλλων αντικειμένων. Με την εξέλιξη της καθημερινής ζωής, τα αντικείμενα αυτά άλλαξαν μορφή και χρήση. Τα πορτοφόλια έγιναν πιο οργανωμένα, οι θήκες προσαρμόστηκαν στις νέες ανάγκες. Οι ζώνες απέκτησαν περισσότερα σχέδια και διαφορετικό ρόλο στο ντύσιμο. Και όμως εξακολουθούν να έχουν κάτι κοινό: είναι αντικείμενα που χρησιμοποιούμε καθημερινά. Και ακριβώς επειδή χρησιμοποιούνται τόσο συχνά, η αντοχή του υλικού έχει ιδιαίτερη σημασία.
Γιατί το δέρμα παραμένει διαχρονικό;
Η μόδα αλλάζει συνεχώς. Άλλοτε κυριαρχούν οι μεγάλες τσάντες και άλλοτε οι μικρές. Τα χρώματα, οι γραμμές και οι τάσεις μεταβάλλονται από εποχή σε εποχή.
Το δέρμα, όμως, συνεχίζει να βρίσκεται εκεί, ίσως επειδή δε συνδέθηκε ποτέ με ένα μόνο στυλ. Μπορεί να γίνει μέρος ενός απλού καθημερινού αντικειμένου, μια ταξιδιωτικής τσάντας, ενός μικρού πορτοφολιού ή ενός ζευγαριού σανδαλιών. Το σχέδιο μπορεί να αλλάζει. Η χρήση μπορεί να εξελίσσεται. Αλλά η σχέση του δέρματος με αντικείμενα της καθημερινότητας μας παραμένει.
Το δέρμα σήμερα
Σήμερα έχουμε περισσότερες επιλογές από ποτέ. Διαφορετικά σχέδια, χρώματα, μεγέθη και τρόπους χρήσης. Μπορούμε να επιλέξουμε μία τσάντα ανάλογα με τη δουλειά μας, ένα πορτοφόλι ανάλογα με πόσα θέλουμε να έχουμε μαζί μας ή ένα ζευγάρι σανδάλια ανάλογα με το πως θέλουμε να περάσουμε το καλοκαίρι μας. Παρόλο που ο κόσμος γύρω του άλλαξε, εκείνο το μόνο που κάνει είναι να προσαρμόζεται. Από τα πρώτα δερμάτινα αντικείμενα που δημιουργήθηκαν για την καθημερινή ζωή μέχρι τα αξεσουάρ που επιλέγουμε σήμερα το δέρμα έχει διανύσει μια μεγάλη διαδρομή. Και η διαδρομή αυτή συνεχίζεται. Γιατί, όσο αλλάζουν οι τάσεις, πάντα θα χρειαζόμαστε αντικείμενα που μας ακολουθούν στην καθημερινότητά μας. Μία τσάντα για όσα θέλουμε να έχουμε μαζί μας, ένα πορτοφόλι για τα απαραίτητα, μία ζώνη και ένα ζευγάρι σανδάλια τις μέρες του καλοκαιριού.
Η μόδα μπορεί να αλλάζει συνεχώς.
Το δέρμα, όμως, έχει ήδη αποδείξει ότι μπορεί να αλλάζει μορφή χωρίς να χάνει τη θέση του.
